Divan Şiirinde Elif

Elif… Arap alfabesinin ilk harfi, sözün başlangıcı. Görünüşte yalın, anlam dünyasında ise alabildiğine zengin… Hat sanatından tasavvufa, deyimlerden türkülere kadar kültürümüzün hemen her köşesinde karşımıza çıkan bu zarif harf, yüzyıllar boyunca şairlerin de gözdesi olmuştur. Klasik kültürde harfler yalnızca sesleri gösteren işaretler değildir. Biçimleri, kelime içindeki konumları ve taşıdıkları sembolik anlamlarla geniş bir çağrışım dünyasının kapısını açarlar. Tasavvufta Allah’ın ve vahdetin simgesi olan elif, hattatın maharetini gösterdiği çizgi, sevgilinin ince ve düzgün boyu, kalenderînin göğsündeki yara, kimi zaman da görünenin ardındaki manaya ulaşmanın anahtarıdır. Divan şairlerinin elinde bütün bu anlamlar çoğalır; tek bir harf, sevgiden inanca, güzellikten gündelik hayata uzanan zengin bir şiir evrenine dönüşür. Mahmut Kaplan, Divan Şiirinde Elif’te divan ve mesnevilerden seçtiği özgün beyitlerin izini sürerek elifin klasik şiirimizdeki bu şaşırtıcı “saltanatını” gözler önüne seriyor. Harflerin biçimlerinden doğan benzetmeleri, söz oyunlarını, tasavvufi remizleri ve kültürel çağrışımları bir araya getirirken, okuru bir tek harften hareketle divan şiirinin hayal ve anlam dünyasını yeniden keşfetmeye çağırıyor. Bir eliften neler çıkar? Bu kitap, cevabın sandığımızdan çok daha zengin olduğunu gösteriyor.