Şahmaran

Şahmaran miti, Orta Doğu ve Anadolu mitolojik geleneğinde benzersiz bir yere sahiptir. Yarı yılan yarı kadın formundaki bu figür hem koruyucu hem kurban hem bilge hem lanetlenmiş bir varlık olarak anlatılmıştır. Şahmaran’ın kökenleri üzerine yapılan araştırmalar, bu mitin tek bir kültüre ait olmaktan çok, birden fazla kültürel havzanın ortak belleğinde doğmuş, dönüşmüş ve aktarılmış bir anlatı olduğunu göstermektedir. Bu figürün en erken biçimlerinin, Mezopotamya’daki yer altı tanrıları ve yılanla özdeşleşmiş bilgeliği temsil eden varlıklar ile bağlantılı olduğu düşünülmektedir. Özellikle Sümer dönemine ait Ningishzida figürü, omuzlarından iki yılan çıkan bir insan formunda betimlenir ve yer altı ile bağlantılıdır. Bu karakterin zamanla yılan-insan melez figürlere evrildiği ve sözlü geleneklerde farklı biçimlerde yaşamaya devam ettiği görüşü hâkimdir.